Đánh giá địa chấn cho ngôi nhà của bạn

Đánh giá địa chấn là việc đi khảo sát trực tiếp và xem xét bằng mắt các hạng mục liên quan đến khả năng chịu động đất của ngôi nhà. Chủ nhà thường yêu cầu khi họ sống ở khu vực hay xảy ra động đất, đang mua hoặc cải tạo một ngôi nhà cũ, hoặc muốn tìm hiểu liệu các công việc cải tạo phổ biến như cố định bulông chân móng hoặc gia cố tường chống đỡ (cripple wall) có đáng trao đổi hay không.

Mục tiêu thường là cung cấp thông tin, không phải cam kết. Đánh giá có thể giúp nhận diện các tình trạng nhìn thấy có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu động đất, nhưng chỉ kỹ sư có giấy phép hoặc nhà thầu đủ năng lực khi kiểm tra trực tiếp tại hiện trường mới có thể xác nhận công việc nào (nếu có) là phù hợp cho đúng ngôi nhà đó.

Nhiều chủ nhà thực hiện đánh giá vì họ muốn:

• hiểu các điểm yếu có thể có trước khi sửa chữa lớn
• chuẩn bị cho ước tính/báo giá của nhà thầu
• ưu tiên công việc nếu ngân sách bị giới hạn
• kiểm tra liệu chương trình hỗ trợ/cấp phát công có áp dụng hay không

Lần thăm khảo sát điển hình tập trung vào các phần của ngôi nhà giúp truyền lực động đất xuống mặt đất. Thường bao gồm móng, khu vực gầm nhà (crawl space) hoặc tầng hầm, khu vực gara và các điểm kết nối giữa khung nhà với móng. Người đánh giá cũng có thể ghi nhận tuổi của ngôi nhà, hình dạng, độ dốc, phần mở rộng và các đặc điểm nhìn thấy khác có thể ảnh hưởng đến kế hoạch cải tạo.

Bên trong và bên ngoài nhà, họ có thể tìm dấu hiệu như bulông neo, tấm ván ép gia cố (plywood bracing), các trụ đỡ kiểu cột–dầm (post-and-beam), những bức tường cripple wall cũ, cửa gara mở lớn, và các vết nứt hoặc dấu ẩm có thể ảnh hưởng đến công việc sửa chữa. Ở một số ngôi nhà, việc tiếp cận bị hạn chế, vì vậy phần xem xét có thể chỉ dựa trên những gì có thể nhìn thấy một cách an toàn.

Việc kiểm tra cụ thể còn tùy vào từng ngôi nhà. Ví dụ, nhà có nền nâng có thể được xem xét khác với nhà dạng đổ sàn trực tiếp trên nền (slab-on-grade), và nhà nằm trên sườn đồi có thể đặt ra những câu hỏi khác. Việc có công việc cải tạo nào áp dụng cho nhà bạn hay không phụ thuộc vào kết quả đánh giá tại chỗ.

Trong quá trình đánh giá, một số tình trạng thường được gắn cờ vì chúng hay được nhắc đến trong các dự án cải tạo. Một ví dụ là ngôi nhà nền nâng cũ có thể không được liên kết tốt với móng. Một ví dụ khác là bức tường gỗ ngắn trong khu vực gầm nhà, đôi khi được gọi là cripple wall, có thể không có đủ phần gia cố.

Nhà thầu hoặc kỹ sư cũng có thể ghi nhận các khoảng mở lớn, tình trạng kiểu “soft-story” (tầng yếu), bình nước nóng không được giữ/giằng, hiện tượng xuống cấp, hoặc các thay đổi trước đây làm thay đổi cách ngôi nhà chịu tải. Một số ngôi nhà có phần mở rộng qua các năm khác nhau, khiến kết cấu kém đồng đều và cần xem xét kỹ hơn.

Những hạng mục thường được nhắc đến có thể gồm:

• bulông neo móng bị thiếu hoặc lắp thưa quá xa
• cripple wall không được gia cố trong khu vực gầm nhà
• kết nối yếu giữa khung gỗ và móng bê tông
• cửa gara mở lớn nhưng hỗ trợ chống đỡ theo phương ngang (lateral support) bị hạn chế
• vật liệu cũ, mục rữa, hoặc hư hại do mối có thể ảnh hưởng đến phạm vi sửa chữa

Không phải tình trạng nào được gắn cờ cũng có nghĩa là cần làm việc lớn. Điều đó có nghĩa là vấn đề đáng để trao đổi tiếp với một chuyên gia có giấy phép, người có thể xác nhận phạm vi thực hiện, yêu cầu theo quy chuẩn và giá bằng văn bản.

Sau buổi thăm khảo sát, bạn có thể nhận bản tóm tắt ngắn, ảnh, ghi chú hoặc đề xuất phạm vi công việc nếu việc kiểm tra được thực hiện bởi nhà thầu chuyên về cải tạo chống chấn. Một số chủ nhà cũng nhận danh sách các bước tiếp theo được khuyến nghị, chẳng hạn như lấy thêm báo giá lần hai, cải thiện khả năng tiếp cận khu vực gầm nhà, hoặc nhờ kỹ sư có giấy phép đưa ra ý kiến chi tiết hơn.

Tài liệu có thể mô tả các tình trạng nhìn thấy và các lựa chọn cải tạo có thể có, nhưng mức độ chi tiết sẽ khác nhau. Một số báo cáo đơn giản và thực tế. Những báo cáo khác mang tính chính thức hơn và có thể kèm sơ đồ, số đo hoặc ghi chú liên quan đến giấy phép. Bạn nên hỏi trước bạn sẽ nhận theo định dạng nào và chi phí đánh giá có được tính tách riêng khỏi bất kỳ công việc nào trong tương lai hay không.

Các mục hữu ích để hỏi gồm:

1. ảnh của các khu vực đã được xem xét
2. mô tả bằng văn bản về phần công việc được gợi ý
3. những giả định đã được đưa ra do giới hạn tiếp cận
4. liệu có cần giấy phép hay không
5. bảng ước tính chi tiết theo hạng mục nếu đề xuất sửa chữa

Đánh giá có thể giúp bạn tách các hạng mục cần làm gấp khỏi những cải tiến tùy chọn. Điều này quan trọng vì công việc chống chấn địa phương thường được thực hiện theo từng giai đoạn. Chủ nhà có thể bắt đầu với nâng cấp kết nối cơ bản, rồi sau đó cân nhắc các công việc liên quan nếu ngân sách cho phép. Đánh giá cũng có thể giúp bạn so sánh báo giá cho cùng một phạm vi công việc tổng quát thay vì so sánh những đề xuất quá khác nhau.

Chi phí thay đổi rất nhiều tùy theo loại nhà, khu vực, mức độ tiếp cận và nhu cầu sửa chữa. Như một ví dụ tham khảo, một dự án cải tạo nền móng dạng “raised foundation” đơn giản có thể tốn vài nghìn đô la, trong khi các hạng mục phức tạp hơn liên quan đến vấn đề tiếp cận, sửa chữa, kỹ thuật (engineering), giấy phép hoặc các khoảng mở lớn có thể tốn hơn nhiều. Những mức này chỉ mang tính tham khảo, không phải là báo giá hay lời hứa.

Đối với một số chủ nhà, kết quả đánh giá cho thấy bước tiếp theo chỉ là được ghép nối với các công ty địa phương làm loại công việc này thường xuyên. Bạn có thể xem các loại dịch vụ trên trang dịch vụ cải tạo hoặc được ghép nối, miễn phí để so sánh các lựa chọn tại địa phương. Tuy nhiên, bạn vẫn là người quyết định nên trao đổi với ai và thuê ai.

Nếu nhà thầu đề xuất các hạng mục sửa chữa liên quan ngoài công việc chống chấn địa phương, hãy yêu cầu họ tách riêng rõ các chi phí. Như vậy sẽ dễ thấy phần nào là phạm vi cải tạo chống động đất và phần nào là sửa chữa hoặc bảo trì thông thường.

Trước khi thuê bất kỳ ai, hãy hỏi thẳng các câu hỏi và yêu cầu câu trả lời bằng văn bản. Một đánh giá tốt chỉ hữu ích khi bạn hiểu rõ điều gì đang được đề xuất, phần nào được bao gồm và phần nào không được bao gồm. Chủ nhà giữ quyền quyết định và nên tự kiểm tra độc lập giấy phép, bảo lãnh (bond) và bảo hiểm của nhà thầu.

Những câu hỏi tốt gồm:

• Những tình trạng cụ thể nào bạn đã quan sát tại nhà tôi?
• Bạn đề xuất công việc gì, và vì sao?
• Những phần nào của ngôi nhà không nhìn thấy hoặc không thể tiếp cận?
• Có cần kỹ thuật (engineering) cho phạm vi này không?
• Phần giấy phép có được tính trong giá của bạn không?
• Những hạng mục sửa chữa nào liên quan đến động đất và những hạng mục nào là tách riêng?
• Tiến độ, lịch thanh toán và phần dọn dẹp vệ sinh có được bao gồm không?

Nếu bạn nhận được hai hoặc ba báo giá, hãy yêu cầu mỗi nhà thầu mô tả phạm vi công việc bằng các thuật ngữ tương tự để bạn có thể so sánh công bằng. Nếu có điều gì chưa rõ, hãy chậm lại và hỏi lại. Một phạm vi bằng văn bản rõ ràng có thể giúp tránh nhầm lẫn về sau.

Tùy nơi bạn sống và loại hình ngôi nhà bạn sở hữu, các chương trình công có thể giúp hỗ trợ một phần chi phí. Ở California, một số chủ nhà có thể đủ điều kiện nhận hỗ trợ từ chương trình Earthquake Brace + Bolt (Chống đỡ + Bu-lông chống động đất), có thể hỗ trợ lên đến khoảng $3,000 cho các công việc cải tạo đủ điều kiện. Ở một số khu vực khác, cũng có thể tồn tại các chương trình giảm thiểu rủi ro do FEMA hỗ trợ. Hãy kiểm tra xem bạn có đủ điều kiện hay không, vì quy định điều kiện, thời gian cấp vốn và yêu cầu công việc có thể thay đổi.

Bước tiếp theo mang tính thực tế là thu thập một vài thông tin cơ bản trước khi bạn liên hệ nhà thầu: địa chỉ nhà, năm xây dựng (nếu biết), loại móng, có hay không khu vực gầm nhà hoặc tầng hầm, và vài bức ảnh chụp các khu vực nhìn thấy được. Điều này có thể giúp cuộc trò chuyện đầu tiên dễ dàng hơn, nhất là khi tiếng Anh không phải là ngôn ngữ đầu tiên của bạn.

Nếu bạn sẵn sàng trao đổi với các công ty địa phương, BedrockMatch có thể giúp bạn kết nối với các nhà thầu đã được sàng lọc để giới thiệu—không tốn chi phí cho bạn. Chúng tôi là dịch vụ ghép nối, không phải nhà thầu hoặc kỹ sư, vì vậy nhà thầu vẫn cần đánh giá ngôi nhà của bạn trực tiếp tại hiện trường và bạn mới là người quyết định có nên tiếp tục hay không.